محسن جابرى عربلو

115

فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )

است و غرض الزامات و يا ملتزمات آنان مىباشد و يا مراد معنى دوم است و غرض شرط قرار دادن چيزى است به معنى التزام عدم شىء در صورت عدم شىء ديگر « 1 » . شركت ( به كسر شين و سكون راء و نيز به فتح شين و كسر راء ) به دو معنى ذيل اطلاق شده است : الف - اجتماع حقوق مالكين متعدد بر شىء واحد به نحو اشاعه و به عبارت ديگر : « الشركة اجتماع حقوق الملاك فى الشىء الواحد على سبيل الشياع » . ب - عقدى كه ثمرهء آن جواز تصرف مالكين متعدد در شىء واحد به نحو مشاع مىباشد . شركت به‌معناى اخير از جملهء عقود است و احكام عقد مانند صحت و بطلان بر آن مترتب مىشود « 2 » . و در كتاب المغنى و منتهى الارادات آرد : الشركة هى الاجتماع فى استحقاق او تصرف « 3 » . شركت ابدان اين است كه چند نفر در اعمال و صنايع شريك شوند تا آنچه بدست مىآورند از اجرت بين آنها مشترك باشد . مثل شركت صنعتگران از قبيل خياطان و نجاران در كسب‌وكار و صنعت خويش . در كتاب تصرة المتعلمين از اين نوع به شركت اعمال تعبير شده است . شركت ابدان در نظر فقهاى اماميه باطل مىباشد « 4 » . و نيز شافعى آن را باطل دانسته ، ليكن احمد و مالك و ابو حنيفه آن را فى الجمله صحيح و جايز دانسته‌اند « 5 » .

--> ( 1 ) . مكاسب ( شيخ انصارى ) ص 275 . ( 2 ) . مسالك الافهام ج 1 كتاب شركت ، حدائق الناضره ج 5 ، ص 328 ، شرايع الاسلام ج 2 ، ص 129 ، مغنى المحتاج ج 2 ، ص 211 . ( 3 ) . المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 1 ، منتهى الارادات ج 1 ، ص 455 . ( 4 ) . تذكرة الفقهاء ج 2 كتاب شركت ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 3 ، شرح تبصره ( ذو المجدين ) ج 2 ، ص 44 . ( 5 ) . المغنى ج 5 ، ص 3 ، الهدايه ( شرح بداية المبتدى ) ج 3 ، ص 8 ، مغنى المحتاج ، ج 2 ، ص 212 . بداية المجتهد ج 2 ، ص 252 .